Πολλά από τα πιο σοβαρά προβλήματα όρασης — γλαύκωμα, εκφύλιση ωχράς κηλίδας, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια — δεν προκαλούν πόνο και δεν αλλάζουν αισθητά την όραση στα πρώιμα στάδια. Μέχρι να το αντιληφθείτε, η βλάβη μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη. Γι' αυτό η τακτική οφθαλμολογική εξέταση δεν είναι πολυτέλεια — είναι πρόληψη.
Πόσο συχνά χρειάζεται εξέταση ανά ηλικία;
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο χρονικό πλαίσιο για όλους. Η συχνότητα εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.
Νεογέννητα & Βρέφη — Έλεγχος στη γέννηση
Εντοπισμός εκ γενετής παθήσεων όπως συγγενής καταρράκτης, γλαύκωμα βρεφών και ρετινοβλάστωμα. Γίνεται ρουτίνα από παιδίατρο κατά τον νεογνικό έλεγχο.
3–5 ετών — 1 φορά πριν το σχολείο
Ανίχνευση τεμπέλικου ματιού (αμβλυωπία) και στραβισμού, πριν το παράθυρο θεραπείας κλείσει. Ένα παιδί δεν μπορεί να αντιληφθεί μόνο του ότι βλέπει διαφορετικά από το κάθε μάτι.
6–18 ετών — Κάθε 1–2 χρόνια
Η μυωπία εξελίσσεται γρήγορα σε αυτή την ηλικία. Τακτικός έλεγχος βοηθά στη διαχείρισή της και στην επιλογή κατάλληλης διόρθωσης.
18–40 ετών — Κάθε 2 χρόνια
Ακόμα και χωρίς συμπτώματα. Εντοπίζονται πρώιμα στάδια γλαυκώματος ή κερατόκωνου που δεν γίνονται αντιληπτά από τον ίδιο τον ασθενή.
40–64 ετών — Κάθε 1–2 χρόνια
Εμφανίζεται πρεσβυωπία, αυξάνεται ο κίνδυνος γλαυκώματος και καταρράκτη. Η εξέταση OCT γίνεται πιο σημαντική για την παρακολούθηση του οπτικού νεύρου και της ωχράς κηλίδας.
65+ ετών — Κάθε χρόνο
Υψηλός κίνδυνος εκφύλισης ωχράς κηλίδας, καταρράκτη και γλαυκώματος. Η ετήσια εξέταση είναι απαραίτητη ακόμα κι αν η όραση φαίνεται καλή.
Ποιοι χρειάζονται πιο συχνό έλεγχο;
Ορισμένες ομάδες έχουν αυξημένο κίνδυνο και χρειάζονται πιο τακτική παρακολούθηση ανεξαρτήτως ηλικίας:
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος — ο κίνδυνος αυξάνεται 4–9 φορές με συγγένεια πρώτου βαθμού σύμφωνα με την Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία
Διαβητικοί — η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι η κύρια αιτία τύφλωσης σε ενήλικες εργάσιμης ηλικίας· απαιτείται ετήσιος έλεγχος βυθού
Υπερτασικοί — η υπέρταση επηρεάζει άμεσα τα αγγεία του αμφιβληστροειδή
Υψηλά μύωπες άνω των −6 διοπτριών — αυξημένος κίνδυνος αποκόλλησης αμφιβληστροειδή
Χρήστες κορτιζόνης μακροχρόνια — συνδέεται με καταρράκτη και γλαύκωμα
Άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα ή λύκος
Όσοι έχουν υποστεί τραυματισμό ματιού στο παρελθόν
Συμπτώματα που απαιτούν άμεση επίσκεψη
Μην αναβάλλετε — επικοινωνήστε με οφθαλμίατρο άμεσα αν εμφανίσετε:
Ξαφνική απώλεια ή θόλωση όρασης σε ένα ή και τα δύο μάτια
Αιφνίδια εμφάνιση «μυγών» ή φωτοψιών (αστραπές)
«Κουρτίνα» ή σκιά στο οπτικό πεδίο
Έντονος πόνος στο μάτι ή γύρω από αυτό
Διπλωπία (διπλή όραση) που εμφανίστηκε ξαφνικά
Ερυθρότητα με μειωμένη όραση ή φωτοφοβία
Τραυματισμός ματιού από οποιαδήποτε αιτία
Τα παραπάνω μπορεί να υποδηλώνουν αποκόλληση αμφιβληστροειδή, οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας ή αγγειακό επεισόδιο — καταστάσεις όπου κάθε ώρα μετράει.
(ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ)
Σύγχρονος εξοπλισμός όπως το OCT επιτρέπει πρώιμη ανίχνευση παθήσεων χωρίς συμπτώματα
Τι περιλαμβάνει η εξέταση στο ιατρείο;
Στο ιατρείο της Δρ. Ράπτη στους Αμπελόκηπους, Αθήνα, ο ολοκληρωμένος οφθαλμολογικός έλεγχος περιλαμβάνει:
Μέτρηση οπτικής οξύτητας και διαθλαστικού σφάλματος
Μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης (τονομέτρηση)
Βιομικροσκόπηση με σχισμοειδή λυχνία
Εκτίμηση βυθού και οπτικού νεύρου
OCT & OCT-Αγγειογραφία όπου ενδείκνυται
Εκτίμηση δακρυϊκού φιλμ για ξηροφθαλμία
Η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από τη θεραπεία. Ο εντοπισμός του γλαυκώματος ή της εκφύλισης ωχράς κηλίδας σε πρώιμο στάδιο επιτρέπει απλή φαρμακευτική αγωγή ή laser. Στο προχωρημένο στάδιο, οι επιλογές είναι λιγότερες και το κόστος — σε χρόνο, χρήμα και ποιότητα ζωής — πολύ μεγαλύτερο.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί μια πλήρης εξέταση ματιών;
Συνήθως 30–45 λεπτά. Αν απαιτηθεί διαστολή κόρης, χρειάζεστε επιπλέον 20–30 λεπτά αναμονής και δεν θα μπορείτε να οδηγείτε αμέσως μετά.
Χρειάζεται προετοιμασία πριν την εξέταση;
Δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία. Φέρτε τα τρέχοντα γυαλιά ή φακούς επαφής σας και οποιαδήποτε φάρμακα παίρνετε. Αν αναμένεται διαστολή κόρης, φέρτε κάποιον να σας οδηγήσει στο σπίτι.
Μπορεί η εξέταση να ανιχνεύσει και άλλες παθήσεις εκτός των ματιών;
Ναι. Ο βυθός του ματιού είναι το μόνο σημείο του σώματος όπου μπορούμε να δούμε αγγεία και νευρικό ιστό άμεσα. Εκδηλώσεις υπέρτασης, διαβήτη και άλλων νοσημάτων μπορεί να είναι ορατές στον βυθό.
Τα παιδιά χρειάζονται εξέταση πριν το σχολείο;
Απολύτως. Η αμβλυωπία θεραπεύεται αποτελεσματικά μόνο αν ανιχνευτεί πριν τα 7–8 χρόνια. Μετά, το παράθυρο θεραπείας κλείνει.
Συμπέρασμα
Η εξέταση ματιών είναι προληπτική πράξη υγείας που ανιχνεύει σιωπηλές παθήσεις πριν γίνουν μη αναστρέψιμες. Ο χρυσός κανόνας:
Κάτω από 40 χωρίς παράγοντες κινδύνου: κάθε 2 χρόνια
Άνω των 40 ή με παράγοντες κινδύνου: κάθε 1–2 χρόνια
Άνω των 65: κάθε χρόνο χωρίς εξαίρεση
Οποιοδήποτε ξαφνικό σύμπτωμα: άμεσα
Σημαντική σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση. Για οποιοδήποτε σύμπτωμα ή αμφιβολία, συμβουλευτείτε τον οφθαλμίατρό σας.