Θεραπεία ξηροφθαλμίας με IPL

Τι είναι η ξηροφθαλμία;

Η επιφάνεια του οφθαλμού καλύπτεται φυσιολογικά από ένα λεπτό στρώμα δακρύων (δακρυϊκή στοιβάδα), το οποίο διατηρεί τον κερατοειδή ενυδατωμένο, προστατεύει από λοιμώξεις και εξασφαλίζει καθαρή όραση.

Το σύνδρομο ξηροφθαλμίας εμφανίζεται όταν:

• Δεν παράγεται επαρκής ποσότητα δακρύων ή
• Τα δάκρυα είναι ποιοτικά ανεπαρκή και εξατμίζονται γρήγορα

Αυτό οδηγεί σε ανεπαρκή λίπανση της οφθαλμικής επιφάνειας και εμφάνιση ερεθισμού. Η πρώτη εκτίμηση στο πλαίσιο ολοκληρωμένου οφθαλμολογικού ελέγχου βοηθά να χαρτογραφηθούν τα αίτια και να τεθούν ρεαλιστικοί στόχοι θεραπείας.

Το δακρυϊκό φιλμ αποτελείται από πολλαπλά στρώματα (λιπιδικό, υδάτινο, βλεννώδες), η δυσλειτουργία οποιουδήποτε επιπέδου μπορεί να αλλάξει την εξάτμιση και τη σταθερότητα της στοιβάδας, ακόμη και όταν η παραγωγή δακρύων φαίνεται επαρκής.

Αίτια ξηροφθαλμίας

Η ξηροφθαλμία μπορεί να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, όπως:

• Ηλικιακές μεταβολές
• Ξηρό ή σκονισμένο περιβάλλον
• Ζεστό ή ανεμώδες κλίμα
• Παρατεταμένη χρήση κλιματισμού ή θέρμανσης
• Φλεγμονώδη νοσήματα (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο Sjögren)
• Παθήσεις θυρεοειδούς
• Ανατομικές ανωμαλίες βλεφάρων (π.χ. εκτρόπιο) — δείτε και παθήσεις βλεφάρων
• Βλεφαρίτιδα
• Χρήση φακών επαφής
• Λήψη ορισμένων φαρμάκων

Ο συνδυασμός περισσότερων παραγόντων — π.χ. παρατεταμένη οθόνη, κλιματισμός και ήδη υπάρχουσα βλεφαρίτιδα — επιβαρύνει συχνά τα συμπτώματα, γι’ αυτό η εξέταση στοχεύει σε ολιστική εικόνα και όχι μόνο σε μία αιτία.

Συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα ξένου σώματος («σαν άμμος»)
• Κνησμό
• Καύσο
• Αίσθημα βάρους στα μάτια
• Δακρύρροια
• Φωτοευαισθησία
• Ερυθρότητα
• Παροδική θόλωση της όρασης

Η ένταση μπορεί να μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας ή μετά από παρατεταμένη εργασία σε υπολογιστή, η καταγραφή πότε εντείνονται τα συμπτώματα βοηθά στον σχεδιασμό της αγωγής και τις συμβουλές για τον τρόπο ζωής.

Γιατί δακρύζουν τα μάτια ενώ υπάρχει ξηροφθαλμία;

Σε πολλές περιπτώσεις, τα δάκρυα δεν έχουν την κατάλληλη σύσταση και εξατμίζονται γρήγορα. Ο οργανισμός αντιδρά με αντανακλαστική υπερπαραγωγή δακρύων, τα οποία όμως δεν λιπαίνουν αποτελεσματικά τον οφθαλμό.

Έτσι εξηγείται το συχνό παράδοξο της δακρύρροιας σε ασθενείς με ξηροφθαλμία. Για συναφή θέματα έκκρισης ή αποχέτευσης δακρύων, μπορεί να συζητηθεί και η αντιμετώπιση δακρύρροιας όταν ενδείκνυται κλινικά.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία είναι συνήθως συντηρητική και απαιτεί συνέπεια.

Τεχνητά δάκρυα — Ο οφθαλμίατρος καθορίζει τον τύπο και τη συχνότητα χρήσης. Αρχικά μπορεί να απαιτείται συχνή εφαρμογή, ενώ στη συνέχεια προσαρμόζεται ανάλογα με τα συμπτώματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις:

• Χρησιμοποιείται λιπαντική αλοιφή για νυχτερινή χρήση
• Απαιτείται μακροχρόνια αγωγή

Απόφραξη δακρυϊκών σημείων (plugs) — Σε επιλεγμένους ασθενείς τοποθετούνται ειδικά βύσματα στα δακρυϊκά σημεία, ώστε να μειώνεται η αποχέτευση των δακρύων και να παραμένουν περισσότερα στην οφθαλμική επιφάνεια.

Σχέση με βλεφαρίτιδα — Η ξηροφθαλμία συχνά συνυπάρχει με βλεφαρίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται συστηματική υγιεινή των βλεφάρων, σύμφωνα με τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου, περισσότερα στην αντιμετώπιση βλεφαρίτιδας.

Ο έλεγχος της προόδου γίνεται με κλινική εξέταση και, όπου ενδείκνυται, εξειδικευμένες δοκιμασίες για το δακρυϊκό φιλμ, ο συνδυασμός μεθόδων (διαλύματα, plugs, υγιεινή, IPL) εξατομικεύεται ανάλογα με την ανταπόκριση και τις προτεραιότητες του ασθενούς.

Υπάρχει οριστική θεραπεία;

Η ξηροφθαλμία είναι συνήθως χρόνια κατάσταση και δεν υπάρχει οριστική ίαση.

Ωστόσο, με σωστή και τακτική αγωγή, τα συμπτώματα ελέγχονται αποτελεσματικά και διατηρείται η άνεση και η ποιότητα της όρασης. Η διακοπή της θεραπείας συχνά οδηγεί σε υποτροπή.

Η εκπαίδευση σχετικά με συνήθειες που μειώνουν την εξάτμιση του φιλμ και η συμμόρφωση στη συνιστώμενη χρήση προϊόντων αποτελούν σταθερό μέρος της μακροχρόνιας φροντίδας, ίδιας σημασίας με την επιλογή του σωστού διαλύματος.

Χρήσιμες πρακτικές οδηγίες

Μικρές αλλαγές στον καθημερινό τρόπο ζωής υποστηρίζουν την ιατρική αγωγή και μειώνουν συχνά την ανάγκη για πολύ συχνή χρήση τεχνητών δακρύων κατά τη διάρκεια της ημέρας.

• Συχνό βλεφάρισμα κατά την εργασία σε υπολογιστή ή ανάγνωση
• Προληπτική χρήση τεχνητών δακρύων σε παρατεταμένη οπτική κόπωση
• Αποφυγή άμεσης έκθεσης σε αέρα (ανεμιστήρες, κλιματιστικά)

Θεραπεία με IPL (Intense Pulsed Light)

Η IPL (Intense Pulsed Light) αποτελεί συμπληρωματική, μη επεμβατική θεραπεία για χρόνια οπίσθια βλεφαρίτιδα και δυσλειτουργία μεϊβομιανών αδένων (MGD).

Πριν την έναρξη εξετάζεται η καταλληλότητα (δέρμα, φαρμακευτική αγωγή, ιστορικό φωτοευαισθησίας), η σειρά συνεδριών σχεδιάζεται ατομικά και συχνά συνδυάζεται με οδηγίες υγιεινής βλεφάρων και έκθλιψη ώστε να βελτιωθεί η ροή του λιπιδικού εκκρίματος.

Η δράση της περιλαμβάνει:

• Ρευστοποίηση του λιπιδικού εκκρίματος
• Μείωση της φλεγμονής
• Περιορισμό των τελαγγειεκτασιών
• Μείωση μικροβιακού φορτίου και Demodex

Συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας του δακρυϊκού φιλμ και στην ανακούφιση συμπτωμάτων όπως καύσος, ερυθρότητα και αίσθημα ξένου σώματος. Η θεραπεία πραγματοποιείται σε σειρά συνεδριών και πάντα συνδυάζεται με έκθλιψη των μεϊβομιανών αδένων.

Για επισκόπηση όλων των επιλογών του ιατρείου: υπηρεσίες, για ραντεβού: επικοινωνία. Η διάθλαση και τα γυαλιά μπορεί να επανεξετάζονται όταν αλλάζει η άνεση ή η ποιότητα όρασης μετά από θεραπεία.