Γλαύκωμα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Το γλαύκωμα αποτελεί γενικό όρο που περιγράφει ομάδα παθήσεων, στις οποίες παρατηρείται χαρακτηριστική βλάβη του οπτικού νεύρου στο πίσω μέρος του οφθαλμού, συχνά σε συνδυασμό με αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση.

Η βλάβη οδηγεί σε σταδιακή απώλεια τμημάτων του οπτικού πεδίου, με βαρύτητα που διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Χωρίς θεραπεία, η απώλεια της όρασης συνήθως εξελίσσεται προοδευτικά σε βάθος χρόνου. Η βλάβη είναι μη αναστρέψιμη, ωστόσο, με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία, η εξέλιξη της νόσου μπορεί να επιβραδυνθεί σημαντικά.

Στα αρχικά στάδια, οι περισσότεροι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται συμπτώματα, καθώς η κεντρική όραση διατηρείται. Αντίθετα, επηρεάζεται πρώιμα η περιφερική όραση, η οποία είναι σημαντική για την οδήγηση και την ασφαλή μετακίνηση. Γι’ αυτό η τακτική εξέταση στο πλαίσιο ολοκληρωμένου check-up και η αξιολόγηση με οπτικά πεδία και OCT RNFL παραμένουν κεντρικές στη διάγνωση και την παρακολούθηση.

Η ενδοφθάλμια πίεση δεν αποδεικνύει μόνη της το γλαύκωμα, ούτε κάθε αύξηση σημαίνει ίδια πρόγνωση, η ερμηνεία συνδυάζει πίεση, μορφολογία νεύρου, πεδία και ρισκοποιητικούς παράγοντες. Η οικογενειακή προδιάθεση, η ηλικία και η συννοσηρότητα (π.χ. διαβήτης) ενισχύουν την ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση.

Μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση;

Η πλήρης απώλεια όρασης από γλαύκωμα είναι σπάνια, αλλά μπορεί να συμβεί, κυρίως όταν η διάγνωση τεθεί σε προχωρημένο στάδιο ή όταν η νόσος δεν ρυθμίζεται επαρκώς.

Παράγοντες που συμβάλλουν είναι:

• Μη επαρκής έλεγχος της ενδοφθάλμιας πίεσης
• Μη καλή συμμόρφωση στη θεραπεία
• Καθυστερημένη διάγνωση

Για τους περισσότερους ασθενείς, το κύριο βάρος της νόσου σχετίζεται με τη χρόνια φύση της και την ανάγκη μακροχρόνιας θεραπείας. Η συνέπεια στα ραντεβού και η τήρηση του πλάνου (σταγόνες, laser ή χειρουργείο όπου ενδείκνυται) συνδέονται άμεσα με την προστασία της υπόλοιπης όρασης.

Η έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στην όραση ή νέων συμπτωμάτων (π.χ. άλγος, θόλωση, φωτοψίες) απαιτεί άμεση επικοινωνία με τον οφθαλμίατρο, ώστε να αποκλειστούν οξείες καταστάσεις, ταχεία εξέλιξη ή άλλα αίτια που μιμούνται συμπτώματα γλαυκώματος.

Τύποι γλαυκώματος

Το γλαύκωμα στους ενήλικες διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Γλαύκωμα ανοικτής γωνίας
• Γλαύκωμα κλειστής (ή στενής) γωνίας

Κάθε κατηγορία μπορεί να είναι πρωτοπαθής (άγνωστη αιτία) ή δευτεροπαθής (οφείλεται σε άλλη οφθαλμική πάθηση ή κατάσταση). Η γωνιοσκόπηση και η δομή της γωνίας καθορίζουν ποια θεραπευτική κατεύθυνση είναι κατάλληλη, για λεπτομέρειες laser δείτε SLT laser (ανοικτή γωνία) και laser ιριδοτομή YAG (στενή/κλειστή γωνία).

Η ταξινόμηση δεν αλλάζει την ανάγκη για ατομική εκτίμηση κινδύνου και ρυθμό παρακολούθησης που ορίζει ο οφθαλμίατρος.

Θεραπεία γλαυκώματος

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης και εξατομικεύεται ανάλογα με τον ασθενή, τη βαρύτητα της βλάβης νεύρου και την ανταπόκριση σε προηγούμενα βήματα.

1. Φαρμακευτική αγωγή (κολλύρια) — Αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή. Τα κολλύρια:

• Μειώνουν την παραγωγή του υδατοειδούς υγρού
• Ή βελτιώνουν την αποχέτευσή του

Η σωστή και σταθερή χρήση τους είναι καθοριστική για την επιτυχία της θεραπείας.

2. Laser θεραπεία — Σε επιλεγμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται laser για βελτίωση της αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού και πρόληψη απότομης αύξησης της πίεσης. Ενδεικτικά: SLT (τραβεκουλοπλαστική) για γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, ιριδοτομή για πρόληψη ή αντιμετώπιση γλαυκώματος κλειστής γωνίας. Η διαδικασία πραγματοποιείται στο ιατρείο, χωρίς ανάγκη νοσηλείας.

3. Χειρουργική αντιμετώπιση — Όταν η πίεση δεν ρυθμίζεται επαρκώς με άλλες μεθόδους, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση. Ενδεικτικά: τραμπεκουλεκτομή (δημιουργία νέας οδού αποχέτευσης), βαλβίδες/αποχετευτικές συσκευές (εμφύτευση για ελεγχόμενη παροχέτευση), MIGS (ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές για επιλεγμένες περιπτώσεις).

Η επιλογή μεταξύ φαρμάκων, laser και χειρουργείου αναθεωρείται σε τακτά διαστήματα, η συμμόρφωση στα κολλύρια και η έγκαιρη αναφορά παρενεργειών διευκολύνουν την προσαρμογή του πλάνου χωρίς καθυστέρηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε

Το γλαύκωμα είναι χρόνια πάθηση που απαιτεί τακτική παρακολούθηση. Η δομική απεικόνιση με OCT και η λειτουργική αξιολόγηση με οπτικά πεδία και OCT RNFL συμπληρώνουν την κλινική εξέταση και βοηθούν να ανιχνευθεί έγκαιρα η εξέλιξη πριν αλλάξει η κεντρική όραση.

• Η ήδη χαμένη όραση δεν αποκαθίσταται
• Η θεραπεία στοχεύει στη διατήρηση της υπάρχουσας όρασης
• Η έγκαιρη διάγνωση και η συνέπεια στη θεραπεία είναι καθοριστικές

Η αυτοπαρακολούθηση στο σπίτι (π.χ. κάλυψη ενός ματιού για ανίχνευση κενών στο πεδίο) δεν υποκαθιστά τις εξετάσεις, συμπληρώνει την ευαισθητοποίηση ώστε να ζητηθεί έγκαιρα επανεκτίμηση.

Για επισκόπηση όλων των επιλογών του ιατρείου δείτε τις υπηρεσίες, για ραντεβού και ερωτήματα, επικοινωνήστε.